Spread the love

आपण म्युच्युअल फंडमध्ये 40% परतावा मिळाल्यानंतरच का गुंतवणूक करतो? | वित्त ज्ञान

📈 वित्त ज्ञान | Mutual Fund

आपण म्युच्युअल फंडमध्ये 40% परतावा मिळाल्यानंतरच का गुंतवणूक करतो?

हा मानसिक सापळा ओळखा — आणि आपल्या संपत्तीचे रक्षण करा

📅 फेब्रुवारी 2025 ⏱️ वाचण्यास सुमारे 8 मिनिटे 👤 भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी

“बाजार वर जातो तेव्हा आपण आत येतो, आणि खाली येतो तेव्हा घाबरून बाहेर पडतो — हाच आपला सर्वात महागडा सवय आहे.”

तुम्ही कधी विचार केला आहे का — बाजार जेव्हा शांत होता, निफ्टी 15,000 वर होता तेव्हा म्युच्युअल फंडकडे कोणाचे लक्ष नव्हते. पण जेव्हा निफ्टी 24,000 वर पोहोचला, फंडांनी 40-50% परतावा दिला — तेव्हा एकदम सगळे “आता गुंतवणूक करायला हवी” म्हणू लागले.

हे फक्त तुमच्याबाबत नाही. लाखो भारतीय गुंतवणूकदार हीच चूक करतात. आणि यामागे एक खोल मानसिक कारण आहे — ज्याला अर्थशास्त्रात “Recency Bias” आणि “FOMO (Fear of Missing Out)” म्हणतात.

आज आपण समजून घेणार आहोत की हा सापळा नक्की कसा काम करतो, त्याने आतापर्यंत किती नुकसान झाले आहे, आणि त्यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग कोणता आहे.

₹60,000 Cr+ बाजार उच्चांकावर असताना येणारा मासिक SIP प्रवाह (2024)

85% किरकोळ गुंतवणूकदार बाजार खाली आल्यावर SIP बंद करतात

12–15% दीर्घकालीन SIP चा वास्तविक वार्षिक परतावा (Equity)

हे नक्की काय होते? — एक साधी गोष्ट

रमेश पुण्यात IT कंपनीत काम करतो. त्याच्या मित्राने 2023 मध्ये एका Midcap फंडात ₹50,000 गुंतवले होते. 2024 च्या अखेरीस त्याचे ₹72,000 झाले — म्हणजे 44% परतावा!

रमेशने हे ऐकले आणि त्याने लगेच तोच फंड शोधला, ऑनलाइन KYC केली, आणि ₹1,00,000 एकरकमी गुंतवले. तीन महिन्यांनंतर बाजार 15% खाली आला. रमेशने SIP बंद केली आणि फंड रिडीम केला — ₹15,000 चे नुकसान घेऊन.

📌 रमेशची चूक कुठे झाली? त्याने भूतकाळातील परतावा पाहून गुंतवणूक केली, फंडाची मूलभूत शक्ती पाहिली नाही. हीच चूक भारतातील कोट्यवधी गुंतवणूकदार करतात.

Recency Bias म्हणजे काय?

मानवी मेंदू अशा प्रकारे घडला आहे की तो सर्वात अलीकडच्या घटनांना जास्त महत्त्व देतो. जर गेल्या वर्षी फंडाने 40% दिले, तर आपला मेंदू आपोआप असे मानतो — “पुढच्या वर्षीही असेच होईल.”

पण बाजाराचे वास्तव वेगळे असते. उच्च परतावा मागे एकदा आला की तो फंड आता तुलनेने महाग झालेला असतो. NAV वाढलेली असते. म्हणजे तुम्ही जास्त किमतीत कमी युनिट्स खरेदी करता.

🧠 मेंदू आपल्याला कसे फसवतो?

➡️ Pain of Loss > Joy of Gain: नुकसान झाल्यावर दुखणे, फायदा झाल्यावर आनंदापेक्षा जास्त असते.

➡️ हर्ड मेंटॅलिटी: “सगळे करतायत तर मी पण करतो” — हा विचार सापळा आहे.

➡️ Confirmation Bias: आपण जे ऐकायला आवडते तेच वाचतो — WhatsApp फॉरवर्ड्स!

इतिहास काय सांगतो? — आकडे बोलतात

AMFI (Association of Mutual Funds in India) च्या आकडेवारीनुसार, 2008 आणि 2020 मध्ये बाजार खाली आला तेव्हा SIP बंद होण्याचे प्रमाण खूप वाढले होते. त्याच वेळी ज्यांनी गुंतवणूक सुरू ठेवली, त्यांनी 3-5 वर्षांत 3x ते 5x परतावा मिळवला.

📉

2008 — बाजार 60% खाली

बहुतेक गुंतवणूकदारांनी SIP बंद केली. ज्यांनी चालू ठेवली — 2013 पर्यंत 4x परतावा.

🦠

मार्च 2020 — COVID क्रॅश

निफ्टी 7,600 वर आला. घाबरलेल्यांनी विक्री केली. शांत राहिलेल्यांचे 18 महिन्यांत 2x.

🚀

2021-24 — मोठी तेजी

Midcap, Smallcap फंड 40-80% दिले. नवीन SIP खाती 10 कोटींवर गेली — उच्चांकावर!

😰

2024 अखेर — बाजार सुधारणा

बाजार 10-15% खाली आला, SIP बंद करण्याचे प्रमाण वाढले — तेच जुने चित्र.

40% परतावा पाहून गुंतवणूक केल्यास काय होते?

एक साधे उदाहरण घेऊ. समजा एक Midcap फंड 3 वर्षांत ₹10,000 → ₹14,000 (40% परतावा) झाला. आता तुम्ही ₹1,00,000 गुंतवता.

पण हा फंड आधीच आपल्या intrinsic value पेक्षा 20% महाग झालेला असतो. पुढच्या 2 वर्षांत:

बाजार सामान्य सुधारणा करतो (Correction) — 15-25% खाली येतो
तुमचे ₹1,00,000 → ₹80,000-₹85,000 होते
तुम्ही घाबरून रिडीम करता — नुकसानात
2 वर्षांनी बाजार परत वर जातो — पण तुम्ही नसता!

⚠️ महत्त्वाचे: परतावा हा मागे वळून पाहिलेला आरसा आहे

कोणताही म्युच्युअल फंड भविष्यातील परतावा guarantee करत नाही. SEBI च्या नियमानुसार प्रत्येक फंड जाहिरातीत “Past performance is not indicative of future returns” हे छापणे बंधनकारक आहे.

मग योग्य वेळ कधी? — हा विचारच सोडून द्या!

आपण सगळ्यात जास्त वेळ “बाजार खाली येईल तेव्हा गुंतवेन” या विचारात घालवतो. पण बाजाराची वेळ कोणीच पकडू शकत नाही — Warren Buffett सुद्धा नाही.

मग योग्य धोरण काय? उत्तर सोपे आहे — SIP (Systematic Investment Plan). दर महिन्याला ठराविक रक्कम गुंतवणे. बाजार वर असो की खाली — SIP चालूच राहते.

💡 Rupee Cost Averaging: बाजार खाली असताना SIP जास्त युनिट्स विकत घेते. वर असताना कमी. सरासरी खर्च कमी राहतो — आणि दीर्घकालात फायदा होतो.

SIP vs Lump Sum — तुलना (₹1,00,000 गुंतवणूक)

समजा 10 वर्षांसाठी गुंतवणूक केली:

📌 Lump Sum (उच्चांकावर): 10 वर्षांत सरासरी 10-11% परतावा मिळू शकतो.

📌 SIP (दर महिना ₹8,333): Rupee Cost Averaging मुळे 12-14% effecitve परतावा मिळणे शक्य.

फरक छोटा वाटतो, पण 10 वर्षांत ₹2-3 लाखांचा असू शकतो!

फंड निवडताना 40% परताव्याऐवजी काय बघावे?

बहुतेक लोक सर्वप्रथम 1 वर्षाचा परतावा बघतात. हे चुकीचे आहे. खालील गोष्टी अधिक महत्त्वाच्या आहेत:

5-10 वर्षांचा CAGR: एक-दोन वर्षांचा नाही, दीर्घकालीन कामगिरी पहा
Benchmark विरुद्ध कामगिरी: फंड निफ्टी/सेन्सेक्सपेक्षा जास्त कमावतो का?
Expense Ratio: 0.5% आणि 2.5% मध्ये 10 वर्षांत मोठा फरक पडतो
Fund Manager चा अनुभव: फंड हाऊस आणि व्यवस्थापकाची पार्श्वभूमी
Sharpe Ratio: जोखीम घेऊन किती परतावा — हे नक्की तपासा
AUM (Assets Under Management): खूप जास्त AUM असलेले Smallcap फंड कमी लवचिक असतात

तुम्ही कुठल्या सापळ्यात आहात? — स्वतःला तपासा

🔍 हे प्रश्न स्वतःला विचारा:

❓ तुम्ही म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक केली कारण मित्र/नातेवाईकाने “खूप कमावले” असे सांगितले?

❓ तुम्ही SIP बाजार खाली आला म्हणून बंद केली आहे का?

❓ तुम्ही फंड लवकर बदलता — परतावा कमी वाटला म्हणून?

❓ तुम्ही WhatsApp वरील “Best Fund 2024” च्या लिस्टनुसार गुंतवणूक केली आहे का?

जर 2 पेक्षा जास्त उत्तरे “हो” असतील — तर तुम्ही Recency Bias च्या सापळ्यात आहात.

सर्वोत्तम धोरण — शांत डोक्याने दीर्घकालीन SIP

गुंतवणूक यशाचे रहस्य “बाजाराची वेळ ओळखणे” नाही — तर “बाजारात वेळ घालवणे” हे आहे. जितकी जास्त वर्षे तुम्ही राहता, तितका जास्त Compounding चा फायदा.

📈 Compound Interest चे जादू: ₹5,000 महिना SIP, 15% CAGR गृहीत धरल्यास:

🕐 10 वर्षे → ₹13.9 लाख | 🕑 20 वर्षे → ₹75.8 लाख | 🕒 30 वर्षे → ₹3.5 कोटी

फरक फक्त वेळेचा आहे — स्मार्ट टायमिंगचा नाही!

व्यावहारिक पाऊले

आज SIP सुरू करा — उद्या नाही, आज
किमान 3-5 वर्षांसाठी SIP बंद न करण्याचा निर्णय घ्या
बाजार खाली आला की SIP वाढवण्याचा विचार करा, बंद करू नका
दर 6 महिन्यांनी एकदा पोर्टफोलिओ आढावा घ्या — रोज नाही
एकाच फंडात सगळे पैसे ठेवू नका — Diversification महत्त्वाचे
Large Cap, Mid Cap, आणि Index Fund यांचे मिश्रण ठेवा

🚨 Google वर शोधू नका — तज्ञाकडे जा!

काही प्रश्न असे असतात जिथे Google चुकीचा सल्ला देऊ शकतो. खालील परिस्थितींमध्ये SEBI-Registered Financial Advisor किंवा Certified Financial Planner (CFP) यांना भेटा:

तुमच्याकडे ₹25 लाखांपेक्षा जास्त रक्कम एकरकमी गुंतवायची असेल
निवृत्ती नियोजन (Retirement Planning) करायचे असेल
मुलाचे शिक्षण किंवा लग्नासाठी निधी उभारायचा असेल
टॅक्स Savings आणि ELSS मधील गुंतागुंत समजून घ्यायची असेल
गुंतवणुकीवर कर (Capital Gains Tax) किती लागेल हे जाणून घ्यायचे असेल
विमा आणि गुंतवणूक यांचे योग्य संतुलन करायचे असेल

SEBI च्या वेबसाईटवर (www.sebi.gov.in) नोंदणीकृत सल्लागारांची यादी मिळते. फी-आधारित सल्लागार (Fee-only Advisor) अधिक विश्वासू असतात कारण ते कमिशनवर काम करत नाहीत.

निष्कर्ष — बदल घडवा आतापासूनच

म्युच्युअल फंड हे दीर्घकालात संपत्ती निर्माण करण्याचे एक उत्तम साधन आहे — पण फक्त योग्य पद्धतीने वापरल्यास. 40% परताव्यानंतर उडी मारणे म्हणजे गाडी मागे वळून बघत पुढे चालवण्यासारखे आहे.

आपला मेंदू आपल्याला सांगतो “आता वेळ आली आहे” — पण इतिहास सांगतो “ती वेळ 2 वर्षांपूर्वी होती.” त्यामुळे उत्तर एकच — आत्ताच SIP सुरू करा, आणि वर्षांसाठी शांत राहा.

🎯 आठवा: Warren Buffett म्हणतात — “The stock market is a device for transferring money from the impatient to the patient.” धैर्य हेच सर्वोत्तम गुंतवणूक आहे.

📚 माहितीचे स्रोत

🔗 AMFI India — म्युच्युअल फंड आकडेवारी:
www.amfiindia.com
🔗 SEBI — नोंदणीकृत गुंतवणूक सल्लागार:
www.sebi.gov.in
🔗 RBI — भारतीय अर्थव्यवस्था अहवाल:
www.rbi.org.in
🔗 Value Research Online — फंड विश्लेषण:
www.valueresearchonline.com
🔗 Morningstar India — फंड रेटिंग्स:
www.morningstar.in
🔗 Zerodha Varsity — गुंतवणूक शिक्षण (मराठी/हिंदी):
zerodha.com/varsity

⚠️ टीप: हा लेख माहितीपर हेतूसाठी आहे. गुंतवणूक करण्यापूर्वी SEBI-नोंदणीकृत वित्तीय सल्लागाराचा सल्ला घ्या.

असे वित्त लेख नियमितपणे वाचायचे आहेत?

आमच्या WhatsApp Channel ला Follow करा आणि दर आठवड्याला सोप्या भाषेत वित्त ज्ञान मिळवा — मराठीत!

WhatsApp Channel Follow करा 🔔