⚡ सरळ व्याज (Simple Interest)

SI = (P × R × T) / 100. मुद्दल स्थिर, व्याज स्थिर.

⚡ चक्रवाढ व्याज (Compound Interest)

CI = P (1 + R/100)^T – P. व्याजावर व्याज. जसजसा काळ वाढेल, तुमची संपत्ती वेगाने वाढते. 10 वीच्या गणितात हे सूत्र येतेच; आता त्याचा प्रत्यक्ष जादू अनुभवा.

आयन्स्टाईन म्हणाले होते, चक्रवाढ व्याज हे जगातील आठवे आश्चर्य आहे. लवकर सुरुवात करा, लहान रक्कमही मोठी होते.

📉 आज ५०० रुपयांना जेवण येते, पाच वर्षांनी तेच जेवण ७०० रुपयांचे असेल. महागाई म्हणजे पैशाची खरेदीशक्ती कमी होणे. भारतात साधारण ५-६% महागाई असते. त्यामुळे फक्त बचत पुरेशी नाही, गुंतवणुकीतून ७-८% परतावा मिळाला तरच पैशाची किंमत टिकते.

जीवन विमा (Life Insurance): कुटुंबाचे आर्थिक संरक्षण. टर्म इन्शुरन्स स्वस्त व उत्तम. आरोग्य विमा (Health Insurance): वैद्यकीय खर्चापासून संरक्षण. १० वीच्या वयात तुम्ही पालकांच्या पॉलिसीत कव्हर घेऊ शकता. विमा ही गुंतवणूक नसून जोखीम व्यवस्थापन आहे.

• अल्प मुदत (1-2 वर्षे): नवीन मोबाइल, सायकल, लॅपटॉप – बचत/आरडी
• मध्यम मुदत (3-5 वर्षे): महाविद्यालयीन फी, प्रवेश परीक्षा – एफडी, पीपीएफ
• दीर्घ मुदत (5+ वर्षे): उच्च शिक्षण, गाडी, घर – म्युच्युअल फंड, शेअर्स

किमान 6 महिन्यांचा खर्च बाजूला. नोकरी गेली, कोविडसारखी संकटे – बँक बॅलन्समध्ये तातडीच्या रक्कमेशिवाय धावपळ होते. शाळकरी मुलांनीही पॉकेट मनीतून ‘रेन डे फंड’ तयार करावा.

✨ सारांश : आर्थिक सुज्ञता हीच खरी संपत्ती

प्रिय विद्यार्थी, वित्तविषयक शिक्षण हे फक्त पैसे कमविण्यासाठी नव्हे, तर जीवनातील तणाव कमी करण्यासाठी आहे. आजपासून छोट्या सवयी लावा – उरलेले पैसे पिगीबँकेत नव्हे तर बँकेत टाका, आधी बचत नंतर खर्च हा मंत्र पाळा.

शाळेत पाठ्यपुस्तकात हा धडा नसेल; पण या ब्लॉगनंतर तुम्ही वित्त विषयाचे शिक्षक आहात. मित्रांना सांगा, पालकांशी चर्चा करा. पैसा हे साधन आहे, उद्दिष्ट नव्हे. आतापासून सुरुवात केलीत तर 20 व्या वर्षी आर्थिकदृष्ट्या सक्षम व्हाल.

तुमचे वित्त, तुमचे सामर्थ्य! 💪