(कॉफी घुटघुटत) अरे वा! बोनस मिळाला म्हणजे काय करायचं सगळ्यांना माहितीच असतं – FC Road वरून शॉपिंग, मग गूड लक कॅफेमध्ये पार्टी, आणि बाकीचं पैसं बँकेत! (हसत हसत) पण ऐक, तुला खरंच पैशांची किंमत समजावून घ्यायची असेल तर मी सांगतो!

बघ बघ! पहिली गोष्ट – पुण्यात राहणं म्हणजेच गुंतवणूक! (हसत) रोज दोन तासांचा ट्राफिक सहन करणं, मास्कमध्ये धूळ खाणं, शनिवारवाडा जवळ पार्किंग शोधणं… हे सगळं धीर आणि संयमाची गुंतवणूक आहे! (ठट्टा करत) पण प्रिया, गंभीरपणे सांगतो – तू म्युच्युअल फंड्सबद्दल विचार केलास का?

(हसत) अरे वा! पण ऐक, जितका गोंधळ कोथरूडपासून PCMC पर्यंत जाण्यासाठी योग्य रूट शोधण्यात असतो, तितका गोंधळ म्युच्युअल फंडात नाहीये! (उत्साहाने) म्युच्युअल फंड म्हणजे काय ते सांगतो. समज की तुला एक छोटीशी दुकान सुरू करायची आहे कटराज येथे. पण तुझ्याकडे फक्त ५ हजार रुपये आहेत. एकटी तू काय करशील? पण जर १०० लोकांनी मिळून ५-५ हजार दिले तर तुमच्याकडे ५ लाख होतील! आता तुम्ही छान दुकान सुरू करू शकता!

मग एक तज्ञ ‘फंड मॅनेजर’ तो पैसा घेतो आणि विचार करतो – कुठे गुंतवायचं? Infosys मध्ये, Tata मध्ये, Reliance मध्ये? तो अनेक कंपन्यांमध्ये तुमचा पैसा वाटून टाकतो. जसं आपण पुण्यात अनेक ठिकाणी वडापाव खातो – एकीकडे JM Road वर तर दुसरीकडे Sinhagad Road वर – कुठे एक जागा बंद पडली तरी आपण भुकेले राहत नाही! (हसत) म्युच्युअल फंडातही असंच – एका कंपनीला काही झालं तरी दुसऱ्या कंपन्या तुझं पैसं वाढवतात!

(हसत) नाही बाबा! SEBI म्हणजे Securities and Exchange Board of India – ही सरकारी संस्था आहे जी सगळ्यांवर लक्ष ठेवते. म्हणजे जसं पुण्यात ट्राफिक पोलिस आहेत (जरी कधीकधी दिसत नाहीत!) तशी ही संस्था आहे. आणि ऐक, तुझा पैसा १०० विविध कंपन्यांमध्ये वाटला जातो. जसं तू पुण्यात १०० वेगवेगळ्या ठिकाणी मिसळ खाऊ शकतेस – प्रभात, बेडेकर, कट्टा, कुठला एक बंद पडला तरी तुझा मिसळ प्रेम कायम!

(हसत) नाही रे पगली! रोज बघायचीच गरज नाही. खरं तर रोज बघितलंस तर तुला टेन्शन होईल, जसं रोज Ola Uber चा surge pricing बघून होतं! आणि पैसे काढायचे असतील तर ३-४ दिवसात तुझ्या अकाऊंटमध्ये येतील. पुण्यातल्या खड्ड्यांच्या दुरुस्तीपेक्षा जास्त जलद! (ठट्टा करत) आणि आता ऐक महत्त्वाचं – SIP!

(मोठ्याने हसत) हाहाहा! नाही बाबा! SIP म्हणजे Systematic Investment Plan. बघ, तू JM Road वरच्या तुझ्या आवडत्या कपड्यांच्या दुकानात दर महिन्याला शॉपिंग करतेस ना? तसंच काहीतरी! तू दर महिन्याला ठरवलेली रक्कम – समज ५,००० रुपये – आपोआप तुझ्या बँक अकाऊंटमधून कापली जातील आणि म्युच्युअल फंडात गुंतवली जातील. जसं तुझा मोबाईल रिचार्ज आपोआप होतो, तसंच!

अरे वाह! तू चांगला प्रश्न विचारलास! बघ, याला म्हणतात ‘रुपी कॉस्ट अॅव्हरेजिंग’. समज की आज ऑटोचं भाडं ५० रुपये आहे कोरेगाव पार्कपासून शिवाजीनगर पर्यंत. उद्या ६० रुपये, परवा ४० रुपये. जर तू रोज १०० रुपये खर्च केलेस तर आज तुला २ राईड्स मिळतील, उद्या १.६ राईड्स, परवा २.५ राईड्स. पण सरासरी तुला चांगलाच फायदा होतो! SIP मध्ये हेच होतं – जेव्हा भाव कमी असतो तेव्हा तुला जास्त युनिट्स मिळतात, जेव्हा जास्त असतो तेव्हा कमी युनिट्स. एकूण मिळून तुझी सरासरी किंमत चांगली राहते!

(उत्साहाने) नाही रे! त्यापेक्षा खूपच जास्त! याला म्हणतात ‘चक्रवाढ व्याज’ – हा तर जादू आहे! बघ, समज तू दर महिन्याला ५,००० रुपये गुंतवलेस. १२% रिटर्न मिळतोय असं समज. पहिल्या महिन्यात ५,००० रुपये + त्यावरचं व्याज. दुसऱ्या महिन्यात तुझे १०,००० रुपये + व्याज. पण आता या व्याजावर पुन्हा व्याज मिळतंय! जसं पुण्यात एक रस्ता दुरुस्त केलास तर दुसरा खराब होतो आणि पुन्हा काम, तशं पैशावर पैसा वाढत जातो! १० वर्षांनी तुझी ६ लाख गुंतवणूक ११-१२ लाख होऊ शकते! २० वर्षांनी तर कल्पना करूच नकोस – ४०-५० लाख!

(हसत) अगदी बरोबर! तू ऑफिसमध्ये meetings घेतेयस, लंच break मध्ये वडापाव खातेयस, संध्याकाळी ट्रॅफिकमध्ये अडकलीयेस – तेवढ्यात तुझा पैसा काम करतोय! याला म्हणतात ‘passive income’. तुझा पैसा तुझ्यासाठी काम करतोय, तू त्यासाठी काम करत नाहीयेस!

अरे हो! तुझा प्रश्न पण पुण्यातल्या ट्रॅफिकइतकाच जटिल आहे! (हसत) पण सोपं आहे. बघ, मुख्यतः तीन प्रकारचे फंड आहेत. पहिला – ‘इक्विटी फंड’ जे शेअर बाजारात गुंतवतात. हे थोडे धोकादायक पण जास्त रिटर्न देतात – जसं तू Sinhagad Road वरून बाईक चालवलीस, जलद पण थोडं रिस्की! दुसरा – ‘डेट फंड’ जे बाँड्समध्ये गुंतवतात. हे सुरक्षित पण कमी रिटर्न – जसं तू PMPML बसने जाणं, हळू पण सुरक्षित! तिसरा – ‘हायब्रिड फंड’ जे दोन्हीचं मिश्रण – जसं तू मेट्रो घेतलीस, मध्यम धोका आणि मध्यम रिटर्न!

तुझं वय अजून कमीच आहे – २८-२९ असेल ना? तुला निवृत्तीपर्यंत अजून ३०-३५ वर्षं आहेत. म्हणजे तू लांब पल्ल्याची धावणारी आहेस – जसं Pune to Mumbai मॅरेथॉन! तर तू इक्विटी फंडात जा. यात थोडा धोका असतो, पण लांब कालावधीत छान रिटर्न मिळतो. आणि हो, एक महत्त्वाची गोष्ट – नेहमी ‘डायरेक्ट फंड’ घे, ‘रेग्युलर फंड’ नको! डायरेक्टमध्ये कमिशन कमी लागतं आणि तुला जास्त पैसे मिळतात. हे असं आहे की तू थेट शेतकऱ्याकडून भाजी घेतलीस की मार्केटमधून? डायरेक्ट म्हणजे थ